Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689, γνωστός ως AI Act) εφαρμόζεται σταδιακά από το 2025. Τον Ιούλιο του 2026 τροποποιήθηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1744 («Digital Omnibus»), που άλλαξε ορισμένες ημερομηνίες και απλοποίησε κάποιες υποχρεώσεις. Παρακάτω θα βρείτε τι ισχύει σήμερα για μια ελληνική επιχείρηση που χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να τα αναπτύσσει η ίδια.
Πρώτα: σε ποια κατηγορία ανήκετε
Ο Κανονισμός ξεχωρίζει κυρίως τον πάροχο, που αναπτύσσει ένα σύστημα ΤΝ και το διαθέτει στην αγορά, από τον φορέα εφαρμογής (deployer), που το χρησιμοποιεί στη δουλειά του. Οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι φορείς εφαρμογής: χρησιμοποιούν ένα έτοιμο εργαλείο ή ένα σύστημα που έφτιαξε κάποιος άλλος για λογαριασμό τους. Οι υποχρεώσεις του φορέα εφαρμογής είναι σαφώς λιγότερες από του παρόχου.
Το δεύτερο που μετράει είναι για ποιο σκοπό χρησιμοποιείται η ΤΝ. Ο Κανονισμός ακολουθεί προσέγγιση με βάση τον κίνδυνο: οι περισσότερες καθημερινές χρήσεις, όπως η σύνταξη κειμένων, η εξυπηρέτηση πελατών ή η ανάγνωση παραστατικών, έχουν περιορισμένες υποχρεώσεις.
Τι ισχύει ήδη
- Από τις 2 Φεβρουαρίου 2025: απαγορευμένες πρακτικές. Ορισμένες χρήσεις απαγορεύονται εντελώς, για παράδειγμα η αναγνώριση συναισθημάτων εργαζομένων στον χώρο εργασίας (με ελάχιστες εξαιρέσεις) και η «κοινωνική βαθμολόγηση» προσώπων.
- Από τις 2 Φεβρουαρίου 2025: γραμματισμός στην ΤΝ (άρθρο 4). Όσοι χρησιμοποιούν συστήματα ΤΝ πρέπει να λαμβάνουν μέτρα που υποστηρίζουν την εξοικείωση του προσωπικού τους με την ΤΝ. Μετά την τροποποίηση του 2026, δεν απαιτείται να εξασφαλίζεται συγκεκριμένο επίπεδο γνώσεων για κάθε εργαζόμενο. Η υποχρέωση όμως παραμένει, και καλό είναι να μπορείτε να δείξετε τι έχετε κάνει: μια σύντομη εκπαίδευση, οδηγίες χρήσης, κανόνες για το τι επιτρέπεται.
- Από τις 2 Αυγούστου 2026: υποχρεώσεις διαφάνειας (άρθρο 50). Αν ένας πελάτης συνομιλεί με σύστημα ΤΝ, πρέπει να το γνωρίζει. Περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί τεχνητά ώστε να μοιάζει αληθινό (deepfake) πρέπει να δηλώνεται, όπως και κείμενα που παράγονται με ΤΝ και δημοσιεύονται για την ενημέρωση του κοινού, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Τι έρχεται: συστήματα υψηλού κινδύνου
Οι αυστηρότερες υποχρεώσεις αφορούν τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Ανάμεσά τους είναι συστήματα που χρησιμοποιούνται για πρόσληψη και επιλογή προσωπικού, αξιολόγηση εργαζομένων, πιστοληπτική αξιολόγηση ιδιωτών και πρόσβαση στην εκπαίδευση. Μετά το Digital Omnibus, οι υποχρεώσεις αυτές εφαρμόζονται από τις 2 Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα και από τις 2 Αυγούστου 2028 για συστήματα ενσωματωμένα σε ρυθμιζόμενα προϊόντα.
Αν σκοπεύετε, για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσετε ΤΝ για να φιλτράρετε βιογραφικά ή να αξιολογείτε την απόδοση εργαζομένων, ο σχεδιασμός πρέπει να ξεκινήσει από τώρα με βάση αυτές τις απαιτήσεις: ανθρώπινη εποπτεία, τεκμηρίωση, καταγραφή, ενημέρωση των εργαζομένων.
Μια πρακτική λίστα για την επιχείρησή σας
- Καταγράψτε ποια εργαλεία ΤΝ χρησιμοποιούνται σήμερα, από ποιον και για ποιο σκοπό. Συχνά είναι περισσότερα απ’ όσα νομίζετε.
- Ελέγξτε αν κάποια χρήση αγγίζει τις απαγορευμένες πρακτικές ή τις κατηγορίες υψηλού κινδύνου, ιδίως σε θέματα προσωπικού.
- Ενημερώστε τους πελάτες όταν συνομιλούν με σύστημα ΤΝ και σημάνετε το περιεχόμενο όπου απαιτείται.
- Εκπαιδεύστε το προσωπικό που χρησιμοποιεί ΤΝ και κρατήστε αρχείο του τι κάνατε.
- Συνδυάστε τα παραπάνω με τον GDPR: ο AI Act δεν αντικαθιστά τις υποχρεώσεις για τα προσωπικά δεδομένα, ισχύουν και τα δύο.
Ο AI Act δεν είναι λόγος να αποφύγετε την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι λόγος να τη χρησιμοποιείτε με σχέδιο. Όταν σχεδιάζουμε λύσεις ΤΝ για πελάτες μας, η συμμόρφωση είναι μέρος του σχεδιασμού από την αρχή. Δείτε πώς δουλεύουμε τη μετάβαση στην ΤΝ.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για τη δική σας περίπτωση, συμβουλευτείτε νομικό σύμβουλο.